Onderzoek naar de kwaliteitsborging van duurzaamheidsonderwijs
Duurzaamheid wordt steeds vaker in het mbo geïntegreerd. Opleidingen werken met green skills, integreren de SDG’s in hun curriculum en starten mooie praktijkprojecten. Maar hoe meet je de onderwijskwaliteit hiervan? En hoe maak je die kwaliteit bespreekbaar binnen je team? Met die vragen is dit actieonderzoek gestart.
Doel van het onderzoek
Het onderzoek richtte zich op de vraag hoe de implementatie van duurzaamheidscompetenties in het mbo wordt geborgd. Veel opleidingen zijn sterk in het ontwikkelen en uitvoeren van initiatieven (plan en do fase van de PDCA-cyclus), maar het systematisch monitoren en bijstellen (check en act) blijft vaak impliciet.
Daarom onderzochten we:
- Welke duurzaamheidsmodellen en instrumenten worden toegepast in het mbo?
- Hoe wordt de kwaliteit van duurzaamheidsonderwijs gemonitord?
- Wat zijn bruikbare kwaliteitscriteria en -indicatoren die onderwijsteams kunnen toepassen bij kwaliteitsborging van duurzaamheidsonderwijs?
- Wat hebben onderwijsteams nodig om dit structureel te doen?
Fase 1: Interviews in het mbo
In de eerste fase spraken we met docenten, teamleiders en duurzaamheidscoördinatoren uit verschillende opleidingen.
Wat zagen we? Duurzaamheid is op veel plekken geïntegreerd in het curriculum. Er wordt gewerkt met kaders zoals de SDG’s, GreenComp en de Groene Draad. Monitoring gebeurt via evaluaties, feedback van studenten en het werkveld, maar vaak informeel en zonder expliciete duurzaamheidsindicatoren.
Kortom: er gebeurt al veel, maar kwaliteit wordt nog niet altijd systematisch zichtbaar gemaakt.
Fase 2: Co-creatie van kwaliteitscriteria
Door middel van fase 1 werd een beeld geschets van de huidige kwaliteitsborging van duurzaamheisdonderwijs. De focus in fase 2 lag op de ontwikkeling van kwaliteitscriteria en -indicatoren die bruikbaar zijn voor onderwijsteams in het mbo. Hiervoor werd een online co-creatie workshop georganiseerd samen met verschillende actoren die op verschillende niveaus werken aan de integratie van duurzaamheid in het mbo.
Op basis van deze workshop werden verschillende kwaliteitscriteria en -indicatoren geïdentificeerd. Deze zijn geclusterd in verschillende thema’s:
- Organisatie: is er een duidelijke visie en worden tijd en middelen gefaciliteerd?
- Curriculum: is duurzaamheid integraal en vakoverstijgend ingebed?
- Didactiek: is het onderwijs activerend en gericht op handelingsvermogen?
- Studenten: ervaren studenten urgentie en perspectief om te handelen?
- Onderwijsteam: is er een gedeelde visie en structurele professionalisering?
Belangrijk: de criteria en indicatoren zijn bedoeld als reflectie-instrument, niet als afvinklijst. Ze helpen teams om met elkaar in gesprek te gaan over kwaliteit.
Wat kun je hier als team mee?
De kwaliteitscriteria bieden concrete handvatten om:
- het gesprek over duurzaamheid te verdiepen;
- duurzaamheid expliciet op te nemen in de PDCA-cyclus;
- sterktes en ontwikkelpunten in kaart te brengen;
- en gericht te werken aan verdere professionalisering.
Zo wordt duurzaamheid geen losse activiteit, maar een samenhangend onderdeel van kwaliteitsontwikkeling.
We bedanken alle geïnterviewden en deelnemers aan de co-creatie workshop voor hun waardevolle bijdrage. Dankzij jullie praktijkervaring en kritische reflectie is deze set kwaliteitscriteria tot stand gekomen.
Het NCP EQAVET heeft een visual ontwikkeld die onderwijsteams helpt om met de kwaliteitscriteria aan de slag te gaan: naar de visual.
Het onderzoek ‘Quality assucrance of green education in VET’ met de lijst aan kwaliteitscriteria en -indicatoren kun je via onderstaande button downloaden.