Sinds de start van het Erasmus+ programma voor Centres of Vocational Excellence (CoVE) in 2021 zijn Nederlandse instellingen actief betrokken geweest bij het opzetten van 25 Europese netwerken. In totaal zijn er 64 netwerken gericht op excellentie en regionale samenwerking binnen specifieke sectoren.
CoVE richten zich op het innoveren en versterken van het beroepsonderwijs. Dit doen ze door samen te werken met verschillende partners op regionaal en Europees niveau, en het ontwikkelen van vaardigheden die passen bij de lokale behoeften. Dit doen ze onder meer via gezamenlijke activiteiten zoals stages, gezamenlijk ontwikkeling van onderwijsmateriaal en internationale mobiliteit. Het uiteindelijke doel is het verbeteren van de onderwijskwaliteit, in een omgeving waarin meerdere partijen en landen betrokken zijn.
Steeds meer CoVE richten zich daarbij op duurzame ontwikkeling.
Projecten waar Nederland bij betrokken is
Nederlandse instellingen zijn onder andere betrokken bij de projecten T-Shore: Technical Skills for Harmonised Offshore Renewable Energy, SEED: Sustainable Energy Education en PoVE Water: Platform of Vocational Excellence Water.
T-shore project
Scalda en Noorderpoort werken in het T-Shore project samen met World Class Maintenance en TCNN. Dit project is een initiatief van dertien partners uit vijf Europese landen: België, Denemarken, Ierland, Noorwegen en Nederland. Samen doen zij onderzoek naar innovatieve manieren om vaardigheden aan te leren in de offshore, hernieuwbare energiesector en de ‘blauwe’ economie.
Het consortium bestaat uit onderwijsinstellingen en vertegenwoordigers uit de sector. Zij ontwikkelen samen competentieprofielen, trainingsmodules en leermiddelen voor technici in offshore windturbines.
Daarnaast wil het project offshore energie-hotspots in Europa met elkaar verbinden. Zo stimuleert het samenwerking en innovatie tussen aanbieders van beroepsonderwijs, de industrie en onderzoeksinstellingen.
SEED-project
Het SEED project is één van de eerste CoVEs en komt voort uit het Expertisecentrum Smart Sustainable Cities van de Hogeschool Utrecht. Het doel van de Europese samenwerking is om innovatief beroepsonderwijs te ontwikkelen, in samenwerking met deskundigen uit vijf verschillende Europese regio’s in Finland, Griekenland, Spanje, Duitsland en Nederland, om fossiele brandstoffen geleidelijk af te schaffen en bij te dragen aan een fossielvrij Europa.
Gedurende het project is gewerkt aan regionale behoefteanalyses, leerstrategieën en ontwikkelingsplannen, een gezamenlijk skills profiel, governance modellen voor regionale samenwerking in de sector, good practices uit de onderwijspraktijk en leermaterialen.
PoVE Water project
Het project PoVE Water is geïnitieerd door het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Water (CIV Water). Dit centrum werd in 2013 opgericht door Vitens, Wetterskip Friesland, Firda en Aeres, en is gevestigd in de WaterCampus in Leeuwarden.
Vocational excellence in de context van CIV Water draait om wendbaar vakmanschap en het aanbieden van rijke, hybride leeromgevingen. Ook speelt samenwerking met verschillende partners een belangrijke rol. Samen pakken zij nieuwe uitdagingen aan op het gebied van onderwijs en vaardigheden in de watersector.
Dit regionale ecosysteem voor wateronderwijs trok de aandacht van de Europese Commissie en vormde in 2019 de aanleiding voor het Erasmus+ programma CoVE (Centres of Vocational Education) waarin CIV Water het proefproject PoVE Water coördineerde evenals het vervolgproject PoVE Water Scale Up. Het pilotproject had tot doel transnationale samenwerkingsnetwerken voor beroepsonderwijs in de watersector op te zetten. Bij de Scale Up lag de nadruk lag op internationale good practices, innovaties op het gebied van digitaal leren en de ontwikkeling van sectorspecifieke vaardigheden.
Alle door deze projecten ontwikkelde materialen kun je downloaden via de projectsite van het betreffende project.
De E-Library voor beroepsexcellentie
Daarnaast heeft de Europese Commissie op basis van de vele ervaringen en good practices in ‘vocational excellence’ onlangs de E-Library voor beroepsexcellentie gelanceerd met 350 informatiebronnen ter bevordering van excellentie in het beroepsonderwijs. Deze bronnen bestaan uit hulpmiddelen, handleidingen, rapporten en casussen gericht op instellingen voor beroepsonderwijs, praktijkbeoefenaars en alle andere belanghebbenden die betrokken zijn bij het beroepsonderwijs.
De ‘Knowledge Packages’ en kookboek van de European Training Foundation
De European Training Foundation (ETF), die namens de EC een internationaal netwerk voor vocational excellence coördineert, heeft onlangs ook een aantal Knowledge Packages gepubliceerd waarin een selectie is gemaakt van bruikbare hulpmiddelen. Deze zijn gericht op de volgende thema’s:
- Versterking van partnerschappen met het bedrijfsleven voor impactvolle opleidingen die aansluiten bij de behoeften van de arbeidsmarkt en de samenleving.
- Ontwikkeling van skills ecosystemen voor innovatie, smart specialisation en socio-economische ontwikkeling.
Geïnspireerd op de vele internationale voorbeelden van vocational excellence heeft ETF een kookboek laten ontwikkelen met allerlei tips en suggesties voor het opzetten, onderhouden en verduurzamen van Centres for Vocational Excellence.
Kwaliteitszorg binnen de Centres for Vocational Excellence
Het uiteindelijke doel van de CoVE’s is het versterken van de kwaliteit en relevantie van het onderwijs. Daarom is het belangrijk om ook kwaliteitszorgprincipes toe te passen binnen deze samenwerkingen.
Toch blijkt het in de praktijk lastig om binnen internationale netwerken een gezamenlijke en concrete aanpak voor kwaliteitszorg toe te passen. Ook omdat elke deelnemende onderwijsinstelling werkt met een eigen kwaliteitszorgsysteem dat specifieke indicatoren toepast.
Het monitoren, evalueren en bijsturen van een CoVE vraagt daarom om gezamenlijke ambities, doelstellingen en indicatoren. Deze moeten specifiek worden afgestemd op het partnerschap rond vocational excellence, én inzicht geven in het effect op de korte én lange termijn. Daarbij is de continue aansluiting en interactie met het primaire onderwijsproces en de daarbij betrokken actoren van groot belang.
In de komende periode doet het Nederlandse EQAVET-team verder onderzoek naar de kwaliteitszorgaanpak bij een aantal Nederlandse CoVE-coördinatoren. Ook volgt er een vervolg op dit artikel.
Meer informatie
Zie voor meer informatie over Nederlandse deelname het Nether dossier over CoVE.