Workshop ‘The use of quality measurements indicators for the TVET system’
Caïro, 30 en 31 maart 2026
Op 30 en 31 maart jl. had het NCP EQAVET de eer om deel te nemen aan de ETQAAN-workshop over het gebruik van kwaliteitsindicatoren in TVET-systemen samen met experts en beleidsmakers uit verschillende landen.
ETQAAN (Egyptian TVET Quality Assurance and Accreditation Agency), de nationale instantie die verantwoordelijk is voor kwaliteitszorg binnen het technische en beroepsonderwijs in Egypte, organiseerde de workshop samen met ETF, the European Training Foundation. In het kader van haar wettelijke mandaat werkt ETQAAN momenteel aan de ontwikkeling van een goed werkend kwaliteitszorgsysteem voor het Egyptische TVET-systeem. Daarbij werkt ETQAAN nauw samen met nationale stakeholders en de European Training Foundation.
Wat gebeurt er als je door de ogen van een ander naar je eigen systeem kijkt?
Met deze workshop wilde ETQAAN niet alleen internationale ervaringen verzamelen, maar vooral beter begrijpen hoe andere landen kwaliteitsindicatoren gebruiken binnen hun bredere systeem van governance, kwaliteitszorg en beleidsontwikkeling. De ambitie was duidelijk: niet simpelweg indicatoren overnemen, maar bouwen aan een kwaliteitskader dat past binnen de Egyptische context en hervormingsagenda.
Niet zozeer de indicatoren zelf, maar vooral de discussie over hoe verschillende landen deze inzetten, maakte de workshop interessant.
Indicatoren zijn niet het vertrekpunt — maar het resultaat
In Nederland nemen we ons systeem vaak als vanzelfsprekend aan. We beschikken over een sterke data-infrastructuur, duidelijke rollen tussen overheid, sectoren en onderwijsinstellingen en een lange traditie van kwaliteitszorg en tripartiete samenwerking. Vooral dit laatste is iets dat in veel landen niet vanzelfsprekend is.
Pas wanneer je dit probeert uit te leggen in een andere context, realiseer je je iets belangrijks: ons systeem is nooit als één integraal kwaliteitsmodel ontworpen. Het ontstond geleidelijk vanuit historische samenwerking tussen overheid, sociale partners en onderwijsinstellingen. Nederland kent al decennialang een sterke traditie van tripartiete samenwerking, waarbij werkgevers, werknemers en overheid gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Vanuit die traditie ontwikkelden overheid, onderwijs en sociale partners verschillende onderdelen van het systeem stap voor stap: kwalificatiedossiers, sectorale samenwerking, kwaliteitszorg, inspectietoezicht, databronnen en arbeidsmarktmonitoring. Veel van deze elementen ontstonden niet vooraf als één samenhangend raamwerk, maar groeiden in de loop der jaren als antwoord op nieuwe maatschappelijke en economische vraagstukken.
Juist daardoor raakte het Nederlandse systeem sterk verweven met governance, vertrouwen, data-infrastructuur en samenwerking tussen stakeholders. En precies daarom is het ook moeilijk om losse onderdelen — zoals indicatoren of kwaliteitskaders — simpelweg naar een andere context te kopiëren.
Kijken naar Egypte: voortbouwen op bestaande fundamenten
In Egypte is er momenteel een sterke ambitie om het kwaliteitszorgsysteem en kwaliteitsindicatoren voor het TVET-systeem verder te ontwikkelen. ETQAAN is hiervoor verantwoordelijk en werkt daarbij samen met de European Training Foundation (ETF). Wat we ons moeten realiseren is dat de context in Egypte fundamenteel anders dan in Nederland.
Zo is er in Egypte een zeer grote informele economie, waardoor er binnen het TVET systeem een sterke behoefte bestaat aan het erkennen van eerder verworven competenties en de aansluiting met non-formele kwalificaties. Daarnaast is er een toenemende focus op internationalisering en arbeidsmobiliteit.
Daardoor verschuift ook de centrale vraag rondom kwaliteitszorg. Niet: “Welke indicatoren moeten we gebruiken?” Maar eerder: “Welke fundamenten liggen er al — en hoe kunnen we daarop voortbouwen?” Dat vraagt om een andere manier van denken over kwaliteitszorg.
Van indicatoren naar systeemdenken
Indicatoren worden vaak gezien als technische instrumenten. Een verzameling cijfers, dashboards en rapportages. Maar in werkelijkheid zijn indicatoren sterk verbonden met veel fundamentelere elementen van een systeem. Denk aan governance en rolverdeling, beschikbare data-infrastructuur, institutionele capaciteit en vertrouwen tussen stakeholders.
Zonder die fundamenten dreigen indicatoren vooral cijfers zonder betekenis te worden. Dat was een van de belangrijkste boodschappen die we hebben meegegeven, kijkend naar wat we leren van ons eigen kwaliteitszorgsysteem in het mbo. Een hoge uitval, lage diplomering of beperkte arbeidsmarktrelevantie vertelt immers dat er iets aan de hand is — maar niet waarom. Daarvoor zijn interpretatie, context en dialoog nodig. Alleen als we begrijpen wat er aan de hand is, kan er een verbeterproces opgezet worden. Met andere woorden, het werken aan een cultuur voor kwaliteitsverbetering is een rode draad in een duurzame kwaliteitsverbetering in het onderwijs.
De echte waarde van internationale uitwisseling
Wat deze workshop zo waardevol maakte, was niet het zoeken naar “het beste model”. Juist het vergelijken van verschillende systemen en perspectieven zorgt voor nieuwe inzichten. Door te luisteren naar ervaringen uit Moldavië, Macedonië en Italië, ga je automatisch anders kijken naar je eigen systeem. Je gaat je afvragen waarom wij bepaalde keuzes hebben gemaakt en welke elementen zich historisch hebben ontwikkeld. En ook om te ontdekken welke aannames wij als vanzelfsprekend beschouwen. Juist dat maakt internationale samenwerking zo waardevol.
Door naar het systeem van een ander te kijken, ga je opnieuw nadenken over je eigen systeem.
Een belangrijke les
Voor landen die hun kwaliteitszorgsysteem verder willen ontwikkelen, ligt de uitdaging daarom niet in het simpelweg kopiëren van indicatoren of frameworks. De echte uitdaging is het begrijpen hoe het eigen systeem functioneert, het voortbouwen op bestaande structuren en vooral ook het vertalen van internationale ervaringen naar de eigen context. Kwaliteitszorg gaat uiteindelijk niet over het meten van wat er al is, maar over het creëren van de voorwaarden voor duurzame verbetering.
“Wat we momenteel bouwen, met ondersteuning van ETF, is niet alleen een set indicatoren, maar vooral de fundamenten die deze indicatoren betekenisvol en bruikbaar maken.” Aldus een expert van ETQAAN.