Half april ontving het NCP EQAVET van Nederland acht collega’s uit Estland voor een tweedaags studiebezoek. Hun doel: inzicht krijgen in hoe onderwijskwaliteit in Nederland wordt vormgegeven en geborgd binnen verschillende onderwijsinstellingen. De focus lag op onderwijskundig leiderschap, het ontwikkelen van een kwaliteitscultuur en de rol van docenten en studenten binnen kwaliteitszorg. Daarnaast was er veel belangstelling voor de manier waarop data in Nederland wordt ingezet om onderwijskwaliteit te verbeteren.
Een verdiepend programma vol inspiratie en uitwisseling
Om de Estlandse collega’s een compleet beeld te geven, organiseerden we vanuit het NCP EQAVET diverse presentaties. We trapten af met een bijdrage van een medewerker van het Ministerie van OCW over de wettelijke kaders rondom kwaliteitsborging in het mbo en de rol van de Inspectie van het Onderwijs. ’s Middags verdiepten we ons in het concept van referentiewaarden: hoe dit model is ontstaan, hoe het werkt en hoe het onlangs is getest. De collega’s uit Estland stelden veel vragen, wat leidde tot levendige gesprekken over onder meer de rol van teams en examinering, en de veranderende houding van de Inspectie – van controle naar vertrouwen.
Een van de Estse deelnemers presenteerde het nationale kwaliteitsraamwerk van Estland, waarin toekomstgerichte ambities en meetbare indicatoren centraal staan. Ze streven ernaar om werkveld en studenttevredenheid systematisch te bevragen en publiek beschikbaar te maken. Aansluitend vertelden wij over het Nederlandse traject ‘Onderwijskundig Leiderschap’, dat veel vragen opriep over de rol van kwaliteitsmedewerkers – een functie die in Estland nauwelijks bestaat. Ook dit leidde tot inspirerende gesprekken. De dag sloten we af met een ontspannen boottocht door de binnenstad van Den Bosch.
Ontwikkelingen in het Estse beroepsonderwijs
De volgende ochtend deelden onze gasten enkele belangrijke ontwikkelingen binnen het Estse beroepsonderwijs. Zo wordt er gewerkt aan een nieuw vierjarig programma met een oriënterend leerjaar op niveau 2, waarin studenten zich breed kunnen oriënteren voordat zij kiezen voor een specialisatie. Ze noemden ook zorgen rondom het relatief hoge percentage jongeren dat niet werkt of studeert (bijna 10%) en de forse uitval in het beroepsonderwijs, met name in het eerste jaar. Verder vertelden ze over het nationaal dashboard dat veel data bevat over docenten en studenttevredenheid en jaarlijks wordt geüpdatet. Dit instrument wordt intensief gebruikt door schoolleiders en beoordelingscommissies.
Kwaliteitszorg in de praktijk
’s Middags bezochten we het Koning Willem I College in Den Bosch. Daar kregen we een inkijkje in hoe kwaliteitszorg in de praktijk is georganiseerd. De school werkt met dezelfde standaarden als de Inspectie, gebaseerd op de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act). Daarnaast zijn er vier speerpunten die onafhankelijk van deze cyclus functioneren, maar op elk organisatieniveau terugkomen. Elk speerpuntteam stelt eigen doelen en maakt een eigen planning. Ook werd het ‘three lines of defense’-model toegelicht, waarin kwaliteitsborging is verdeeld over drie niveaus: onderwijsteams, ondersteunende diensten, en het bestuur.
We kijken terug op een geslaagde en inhoudelijk waardevolle uitwisseling, waar zowel onze Estse collega’s als wijzelf veel van hebben opgestoken.