Praktijkvoorbeeld studentenparticipatie
Studentenparticipatie is een belangrijk onderdeel van kwaliteitszorg in het mbo. Tegelijkertijd is participatie niet vanzelfsprekend inclusief. Niet iedere student voelt zich gehoord, vertegenwoordigd of uitgenodigd om mee te denken. Juist studenten met een ondersteuningsbehoefte, functiebeperking of andere ervaringen kunnen waardevolle inzichten bieden over de toegankelijkheid en kwaliteit van onderwijs.
Het Expertisecentrum Inclusief Onderwijs (ECIO) ondersteunt onderwijsinstellingen bij het versterken van inclusie, studentenwelzijn en studentenparticipatie. Met instrumenten zoals het CLEAR-model, handreikingen voor studentenplatforms en bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen helpt ECIO instellingen om studentenparticipatie toegankelijker en inclusiever te maken.
In dit interview spreken we met ECIO over het belang van inclusieve studentenparticipatie en wat onderwijsinstellingen kunnen doen om studentenparticipatie inclusief te maken.
Waarom is studentenparticipatie volgens ECIO belangrijk voor de kwaliteit van onderwijs?
Studenten zijn de dagelijkse gebruikers van het onderwijs en hebben daardoor unieke inzichten in wat goed werkt en wat beter kan. Door studenten actief te betrekken bij beleid, besluitvorming en onderwijsontwikkeling krijgen instellingen waardevolle informatie over de kwaliteit, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van hun onderwijs. Studentenparticipatie draagt bovendien bij aan beter en rechtvaardiger onderwijs, omdat beslissingen beter aansluiten bij de ervaringen en behoeften van verschillende studentengroepen. Juist studenten met een ondersteuningsbehoefte kunnen belangrijke signalen geven over drempels die andere studenten misschien niet zien.
ECIO spreekt vaak over inclusieve studentenparticipatie. Wat verstaan jullie daar precies onder?
Bij inclusieve studentenparticipatie gaat het erom dat álle studenten de mogelijkheid hebben om mee te denken en invloed uit te oefenen op beleid en onderwijs. Dat betekent dat studenten met diverse achtergronden en ervaringen bevraagd moeten worden waaronder ook studenten met een functiebeperking, chronische aandoening, psychische kwetsbaarheid of andere ondersteuningsbehoeften. Inclusieve participatie vraagt om toegankelijke vormen van inspraak, verschillende manieren om mee te doen en aandacht voor mogelijke belemmeringen zoals tijd, financiële middelen of fysieke toegankelijkheid. Denk bijvoorbeeld heel praktisch wanneer, waar en hoe vergaderen de studentenraden? En werpen die keuzes belemmeringen op voor groepen studenten die zich daardoor op voorbaat al niet zullen aanmelden?
Het CLEAR-model is een hulpmiddel om studentenparticipatie zo effectief mogelijk te organiseren. Wat is het CLEAR-model en hoe kunnen onderwijsinstellingen dit gebruiken?
Het CLEAR-model helpt onderwijsinstellingen om studentenparticipatie effectief, inclusief en duurzaam te organiseren. Het model bestaat uit vijf succesfactoren. ‘Can do’ gaat over de vraag of studenten over voldoende tijd, middelen en vaardigheden beschikken om te participeren. ‘Like to’ richt zich op de mate waarin studenten zich betrokken voelen bij de instelling. ‘Enabled to’ kijkt naar de toegankelijkheid, mogelijkheden en structuren die participatie ondersteunen. ‘Asked to’ benadrukt het belang van een actieve uitnodiging om mee te doen. Tot slot gaat ‘Responded to’ over het serieus nemen van de inbreng van studenten en het terugkoppelen van resultaten. Door deze vijf factoren systematisch te bekijken, kunnen instellingen belemmeringen herkennen en gerichte verbeteringen doorvoeren.
ECIO heeft verschillende handreikingen ontwikkeld, bijvoorbeeld voor het organiseren van studentenparticipatie en voor startende studentenplatforms. Welke lessen zien jullie terug bij instellingen die hierin succesvol zijn?
Succesvolle instellingen investeren in een laagdrempelige en zichtbare participatiestructuur. Zij bieden studenten verschillende manieren om mee te doen, bijvoorbeeld via panels, klankbordgroepen, studentenplatforms of online feedbackmogelijkheden. Daarnaast zorgen zij voor duidelijke informatie over participatiemogelijkheden, training en begeleiding van studenten en een passende waardering voor hun inzet. Een andere belangrijke succesfactor is dat studenten altijd terugkrijgen wat er met hun input is gebeurd. Bij goed functionerende studentenplatforms zien we bovendien dat er vaste aanspreekpunten zijn, dat de zichtbaarheid actief wordt vergroot via verschillende communicatiekanalen en dat studenten voldoende ruimte krijgen om elkaar te ontmoeten, ervaringen te delen en gezamenlijk belangen te behartigen.
Meer weten over inclusieve studentenparticipatie?
Wil je meer weten over inclusieve studentenparticipatie? Bekijk dan de hulpmiddelen van ECIO:
- Het CLEAR-model voor studentenparticipatie: https://ecio.nl/tool/tool-clear-model-voor-studentenparticipatie/
- De handreiking Organiseren van studentenparticipatie: https://ecio.nl/handreiking/organiseren-studentenparticipatie/
- De handreiking Startende studentenplatforms: https://ecio.nl/handreiking/startende-studentenplatforms/
- De terugblik op de pizzasessie met ervaringsdeskundigen: https://ecio.nl/terugblik/pizzasessie-ervaringsdeskundigen-over-inclusie-in-de-onderwijspraktijk/