Peer review: het aanpassen van beroepsonderwijs aan de behoeften van de arbeidsmarkt in de Franstalige gemeenschap van België
Op 25 en 26 september 2025 vond een EQAVET peer review plaats in Namen, België. Deze peer review werd georganiseerd door Erasmus National Agency AEF-Europe, dat verantwoordelijk is voor het nationale EQAVET-referentiepunt in Franstalig België, in samenwerking met de organisaties die verantwoordelijk zijn voor het beroepsonderwijs in Wallonië, Brussel en de Franstalige gemeenschap. De vraag hoe beroepsonderwijs en -opleidingen beter kunnen aansluiten op de arbeidsmarkt lag centraal. Acht peer reviewers afkomstig uit Italië, Letland, Roemenië, Slovenië en Nederland gaven feedback op basis van hun eigen ervaringen.
De focus van het peer review
Het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding (VET) in Franstalig België is complex en sterk gedecentraliseerd: diverse overheden in Wallonië, Brussel en de Franstalige gemeenschap delen de verantwoordelijkheid voor initiële en voortgezette opleidingen.
Studenten kunnen vanaf hun vijftiende kiezen tussen verschillende vormen van beroepsonderwijs, variërend van voltijds schoolse trajecten in technisch, artistiek of beroepsonderwijs (vergelijkbaar met de Nederlandse bol-opleidingen) tot duale trajecten waarin leren en werken worden gecombineerd (vergelijkbaar met de Nederlandse bbl-opleidingen). Daarnaast is er een uitgebreid stelsel van volwassenenonderwijs en beroepsopleiding, waarin ook centra voor socioprofessionele integratie en validatie van verworven competenties een rol spelen. Hierdoor is het mogelijk voor volwassenen om op verschillende momenten in hun leven nieuwe vaardigheden te ontwikkelen of bestaande competenties officieel te laten erkennen. Deze diversiteit biedt veel keuzemogelijkheden, maar maakt de coördinatie tussen actoren complex. Toch hebben ze eenzelfde doel: met behulp van arbeidsmarktdata de opleidingen afstemmen op de actuele en toekomstige behoefte aan vaardigheden.
De peer review richtte zich op de kwaliteit van de gegevens die gebruikt worden om beleid en besluitvorming te ondersteunen. Daarbij stonden drie vragen centraal:
- Hoe worden arbeidsmarkt- en maatschappelijke behoeften meegenomen in de governance van VET?
- Hoe kunnen opleidingsresultaten beter aansluiten bij arbeidsmarktvraag?
- Hoe kunnen instrumenten voor het identificeren van behoeften (indicator 9 uit het EQAVET-raamwerk) en het volgen van uitkomsten (indicator 5 uit het EQAVET-raamwerk) beter met elkaar worden verbonden voor continue verbetering?
xxxx
Discussie en inzichten
Zes publieke instellingen presenteerden hun aanpak rond dataverzameling, analyse en gebruik van arbeidsmarktinformatie. De gesprekken benadrukten zowel de kracht als de uitdagingen van een systeem waarin vele actoren betrokken zijn. De peer reviewers complimenteerden de wens van de betrokken overheden om samen te werken, maar zagen ook ruimte voor verbetering in coördinatie, transparantie en kwaliteitsborging van data.
Belangrijke aandachtspunten die uit de discussie naar voren kwamen waren onder meer:
- De noodzaak om heldere doelen en indicatoren te formuleren bij dataverzameling;
- Meer gebruik te maken van data over voortijdig schoolverlaters om verbeterpunten in kaart te brengen;
- Het vergroten van de toegankelijkheid en het delen van arbeidsmarktdata tussen partners;
- Het stimuleren van VET-aanbieders om beschikbare data actief te gebruiken voor kwaliteitsverbetering.
xxxx
Reflectie
- De peer review in Namen laat zien hoe data, mits goed gedeeld en toegepast, een krachtig middel kan zijn om de kwaliteit van beroepsonderwijs te versterken. De Franstalige gemeenschap in België biedt daarbij een inspirerend voorbeeld: met het geïntegreerde instrument AOD worden arbeidsmarktgegevens uit verschillende bronnen samengebracht en gebruikt voor gerichte beleidskeuzes. De brede samenwerking tussen scholen, bedrijven en publieke diensten laat zien hoe gezamenlijke verantwoordelijkheid kan leiden tot een toekomstgericht en relevant opleidingsaanbod. Deze peer review bood de kans om van elkaars aanpak te leren en gezamenlijk te werken aan een sterker, transparanter VET-stelsel in Europa.
xxxx